Gruźlica – objawy, leczenie i dieta

Gruźlica (Tuberkuloza) to groźna choroba płuc o charakterze zakaźnym, której przyczyną są tzw. Prątki Kocha. Choroba jest niebezpieczna ponieważ bardzo szybko się rozprzestrzenia drogą kropelkową, co może spowodować epidemię. Zbyt późno podjęte leczenie może skutkować zainfekowaniem pozostałych narządów wewnętrznych, a także nieodwracalnymi zmianami płucnymi. Jakie są objawy i jak przebiega leczenie gruźlicy?

Gruźlica – przyczyny

Prątki przedostają się do organizmu człowieka drogą kropelkową i powodują gruźlicę. Może to nastąpić wskutek bliskiego kontaktu z osobą zarażoną przez kichnięcie, dotykanie tych samych rzeczy i jedzenie niemytymi rękoma, picie lub jedzenie z tych samych naczyń, itd. Kto znajduje się w grupie największego ryzyka zachorowania na gruźlicę? Przede wszystkim osoby niedożywione wskutek biedy lub stosujące drastyczne diety odchudzające.

Kolejną grupą są palacze, alkoholicy, narkomanii, a także chorzy na cukrzycę i osoby w podeszłym wieku. Układ odpornościowy takich osób jest osłabiony przez co organizm jest bardziej podatny na zakażenie prątkami gruźlicy niż u zdrowych osób. Choroba łatwo i szybko rozprzestrzenia się w placówkach szkolnych ponieważ dzieci mają skłonność do wkładania rączek do buzi, co powoduje przedostawanie się prątków do organizmu.

Gruźlica utajona

Zakażenie prątkami gruźlicy nie musi jednak oznaczać choroby ponieważ u niektórych osób prątki mogą pozostać nieaktywne przez całe życie, dzięki czemu nie dochodzi do zachorowania. Taki stan nazywa się gruźlicą utajoną. W przypadku, gdy organizm takiej osoby jest osłabiony przez dłuższy czas (wskutek innych chorób), prątki mogą się aktywować i dochodzi do zachorowania. Mówimy wtedy o gruźlicy aktywnej. Chory zaczyna odczuwać wtedy coraz bardziej dokuczliwe objawy choroby.

Gruźlica – objawy

Jakie są objawy gruźlicy i czy łatwo można je rozpoznać samemu? Otóż do najczęściej występujących należą:

Przewlekły kaszel – w początkowym stadium choroby jest dość łagodny przez co chory nie zdaje sobie sprawy, że dzieje się coś złego z jego płucami.

Bóle w klatce piersiowej – najczęściej pojawiają się podczas kaszlu, powodując przy tym duszność w zaawansowanym stadium gruźlicy.

Krwioplucie – w zaawansowanym stadium choroby pojawia się krew w ślinie podczas kaszlu.

Ogólne osłabienie – chory cierpi na brak energii, problemy ze snem i ogólne osłabienie, któremu mogą towarzyszyć także stany depresyjne.

Wysoka temperatura – najczęściej pojawia się w zaawansowanym stadium choroby, towarzyszy jej obfite pocenie się, zwłaszcza w nocy.

Utrata wagi – u chorych na gruźlicę można zauważyć szybką utratę wagi ciała.

To najczęściej pojawiające się objawy gruźlicy, dlatego w przypadku przewlekłego kaszlu należy zgłosić się do lekarza, który przeprowadzi badania i postawi diagnozę.

Gruźlica – badania i diagnoza

Pierwszym badaniem, które najczęściej wykonuje lekarz przy podejrzeniu gruźlicy jest tzw. próba tuberkulinowa. To badanie stosowane w celu profilaktyki i wykrywania gruźlicy. Polega na wstrzyknięciu tuberkuliny, czyli białka uzyskanego z prątka gruźlicy i sprawdzeniu reakcji układu odpornościowego na próbkę. Jeśli w ciągu 72 godzin wokół miejsca ukłucia pojawi się rumień to oznacza, że wynik jest ujemny, a pacjent jest zdrowy.

Natomiast jeśli po tym czasie zacznie pojawiać się zgrubienie to oznacza, że pacjent jest chory na gruźlicę i należy zastosować odpowiednie leczenie. W celu dokładnej diagnozy lekarz wykonuje bardziej precyzyjne badania. Pierwszym jest pobranie kilku próbek z krwi, moczu, treści żołądkowej lub zakażonej tkanki od  pacjenta i poddanie jej badaniom laboratoryjnym. Celem tego badania jest wykrycie prątków gruźlicy, natomiast nie można określić na jego podstawie typu prątków, co jest niezbędne do dalszego leczenia.

Metodą, która pozwala określić typ prątków jest badanie molekularne. Na początku z pobranej próbki hodowane są prątki gruźlicy w celu określenia ich typu. Następnie prątki te poddawane są testom na sprawdzenie reakcji na poszczególne leki, co pozwala na zastosowanie odpowiedniego leczenia. Dodatkowo wykonywane jest RTG klatki piersiowej, a w niektórych przypadkach tomografia komputerowa w celu dokładnego sprawdzenia czy gruźlica nie zainfekowała pozostałych narządów, a jeśli tak się stało, to jaki jest stopień zmian chorobowych.

Gruźlica jest podstępną chorobą ponieważ w początkowej fazie może dawać objawy złudnie przypominające przeziębienie. W następstwie tego chorzy zgłaszają się do lekarza późno, gdy choroba jest już w zaawansowanym stadium.

Gruźlica – rodzaje

Rozróżniamy 4 typy gruźlicy:  pierwotna, popierwotna, pozapłucna i prosówkowa. Lekarz musi ustalić typ choroby, na który cierpi pacjent zanim rozpocznie leczenie.

Gruźlica pierwotna – to najsłabszy rodzaj choroby, który nie daje żadnych objawów lub są one znikome ponieważ prątki gruźlicy nie są w pełni aktywne. Najczęściej choroba znika sama i może pozostawić niewielkie zmiany w organizmie, np. powiększone węzły chłonne lub niewielkie zwapnienia płuc widoczne na RTG.

Gruźlica popierwotna – zachorowanie następuje, gdy prątki gruźlicy aktywują się i dojdzie do zainfekowania. Taki stan następuje po przebytej gruźlicy pierwotnej.

Gruźlica pozapłucna – jest najbardziej niebezpieczna ze wszystkich typów ponieważ zakażeniu ulegają również inne wewnętrzne narządy: wątroba, nerki, śledziona, układ moczowy i kostny.

Gruźlica prosówkowa – to najcięższa odmiana gruźlicy i najbardziej niebezpieczna ponieważ prątki szybko obejmują cały organizm przez układ krwionośny. Objawy tej choroby są ostre, a chory odczuwa wysoką gorączkę, silne bóle głowy, wymioty i plucie krwią. Ten rodzaj gruźlicy pozostawia w organizmie wiele szkód, dlatego bardzo ważne jest szybkie podjęcie leczenia.

Gruźlica – leczenie

Leczenie gruźlicy przez pierwsze 4-6 tygodni trwa w warunkach szpitalnych ze względu na uniknięcie zarażania innych osób przez pacjenta. Po tym okresie, gdy nie istnieją przeciwwskazania, pacjent leczony jest w warunkach ambulatoryjnych. Cała kuracja trwa ok. 6 miesięcy i pacjent podczas tego okresu musi ściśle przestrzegać zaleceń lekarza, aby nie doszło do powikłań. Bardzo ważne jest systematyczne przyjmowanie leków ponieważ ich odstawienie może spowodować uodpornienie prątków na leki, co niesie za sobą poważne konsekwencje zdrowotne. W początkowej fazie leczenia najczęściej stosowane są: Pirazynamid, Hydrazyd, Rifampicyna i Streptomycyna.

Gruźlica – dieta

Poza przyjmowaniem leków, przy gruźlicy bardzo ważna jest odpowiednia dieta, która powinna składać się z pełnowartościowego białka i węglowodanów, a także warzyw i owoców. Prawidłowe odżywianie jest niezbędne w celu powrotu pacjenta do prawidłowej wagi ciała, a także do uzupełnienia witamin i minerałów utraconych podczas choroby. Warto jeść owoce cytrusowe, bo zawierają dużą dawkę witaminy C, która wzmacnia odporność organizmu.

Gruźlica to podstępna chorobą, która w początkowej fazie może nie dawać silnych objawów, co powoduje, że jest wykrywana w zaawansowanym stadium. Dlatego nie wolno lekceważyć żadnych objawów, nawet lekkiego kaszlu, lecz jak najszybciej należy zgłosić się do lekarza. Im prędzej podjęte leczenie, tym mniej szkód w organizmie.

Treści zawarte w serwisie amamed.pl mają charakter wyłącznie informacyjny i w żadnym stopniu nie zastępują kontaktu użytkownika serwisu z lekarzem, do którego powinien się zgłosić w przypadku wystąpienia objawów choroby. Administrator serwisu nie ponosi konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji z zakresu wiedzy specjalistycznej zawartych  w serwisie amamed.pl.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*